Genital bölgede yara oluşması, birçok kişi için hem fiziksel hem de psikolojik açıdan rahatsız edici bir durumdur. Çoğu zaman bu yaralar utanma, korku ya da yanlış bilgi nedeniyle gizlenir ve hekime başvuru gecikir. Oysa genital bölgede ortaya çıkan yaralar, basit ve geçici nedenlerden kaynaklanabileceği gibi, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların, dermatolojik hastalıkların veya sistemik rahatsızlıkların erken belirtisi olabilir.
Genital bölge; nemli yapısı, hassas cildi ve sürtünmeye açık olması nedeniyle yaraya yatkın bir anatomik alandır. Kadınlarda vulva, vajina girişi, perine ve anüs çevresi; erkeklerde penis, skrotum ve kasık bölgesi bu açıdan risklidir. Yaranın ağrılı veya ağrısız olması, tek ya da çoklu olması, sertliği, akıntı varlığı ve iyileşme süresi altta yatan nedenin anlaşılmasında önemli ipuçları verir.
Bu yazıda genital bölgede yara oluşumuna yol açan hastalıklar, ne oldukları, neden ortaya çıktıkları, tipik özellikleri ve neden önemli oldukları ayrıntılı şekilde ele alınacaktır.
Genital yara, genital bölgedeki cilt veya mukozanın bütünlüğünün bozulmasıyla oluşan açık lezyonlardır. Yara yüzeyel bir sıyrık şeklinde olabileceği gibi, derin, ağrılı, kanamalı veya iltihaplı da olabilir. Bazı yaralar birkaç gün içinde iz bırakmadan iyileşirken, bazıları haftalarca sürebilir, tekrarlayabilir ya da iz bırakarak iyileşebilir.
Genital bölge yaraları her zaman enfeksiyon anlamına gelmez; ancak enfeksiyon ihtimali mutlaka dışlanmalıdır.
► Genital Herpes
Genital herpes, herpes simpleks virüsünün neden olduğu viral bir enfeksiyondur. En sık HSV-2, daha nadir olarak HSV-1 etken olur. Virüs cilt veya mukozadan vücuda girer ve sinir hücrelerinde gizli kalır.
Genital herpes yaraları genellikle küçük, içi sıvı dolu kabarcıklar şeklinde başlar. Bu kabarcıklar kısa sürede patlayarak ağrılı, yanma hissi veren yüzeyel yaralara dönüşür. İlk enfeksiyon sırasında ateş, halsizlik, baş ağrısı ve kas ağrıları görülebilir. İlk atak genellikle daha ağır seyreder.
Virüs vücutta kalıcıdır. Stres, bağışıklık sisteminin zayıflaması, hormonal değişimler ve yorgunluk gibi durumlarda tekrar aktifleşebilir. Dünya genelinde erişkin nüfusun yaklaşık %10-20’sinin genital herpes virüsü taşıdığı kabul edilmektedir.
► Sifiliz ve Şankr
Sifiliz, Treponema pallidum adlı bakterinin neden olduğu, evreler halinde ilerleyen bir enfeksiyondur. Hastalığın ilk evresinde ortaya çıkan genital yara şankr olarak adlandırılır.
Şankr genellikle:
Çoğu zaman birkaç hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Bu durum, hastalığın geçtiği yanılgısına neden olur. Oysa bakteri vücutta kalır ve tedavi edilmezse ikinci ve üçüncü evrelere ilerleyerek deri döküntüleri, sinir sistemi, kalp ve damar tutulumuna yol açabilir. Erken tanı ve tedavi sifilizde hayati öneme sahiptir.
► Şankroid
Şankroid, Haemophilus ducreyi adlı bakterinin neden olduğu bir enfeksiyondur. Günümüzde daha nadir görülmekle birlikte, özellikle gelişmekte olan bölgelerde önemini korur.
Şankroid yaraları:
Sifilize kıyasla daha belirgin ağrı nedeniyle hastalar genellikle daha erken başvurur.
► Lenfogranüloma Venereum
Bu hastalık, Chlamydia trachomatis’in belirli alt tiplerinin neden olduğu bir enfeksiyondur. İlk evrede küçük, çoğu zaman fark edilmeyen bir genital yara oluşur. Daha sonra kasık lenf bezlerinde ağrılı ve sert şişlikler gelişir. Tedavi edilmezse kronik lenfatik hasar ve kalıcı sorunlara yol açabilir.
► Liken Planus
Liken planus, bağışıklık sisteminin cilt ve mukozaya karşı anormal yanıt vermesiyle gelişen kronik inflamatuar bir hastalıktır. Genital bölgede tutulum sık görülür.
Genital liken planus:
şeklinde ortaya çıkabilir. Ağız içinde beyaz çizgiler veya lezyonlar eşlik edebilir. Bulaşıcı değildir ancak kronik seyri nedeniyle yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir.
► Liken Sklerozus
Liken sklerozus, özellikle kadınlarda görülen kronik bir cilt hastalığıdır. Ciltte incelme, beyazlaşma ve elastikiyet kaybı ile karakterizedir.
Kaşıntı ön plandadır. Sürekli kaşıntıya bağlı olarak ciltte çatlaklar ve açık yaralar gelişir. Tedavi edilmediğinde genital anatomide kalıcı değişiklikler oluşabilir. Uzun dönemde nadir de olsa kanser riskinde artış bildirilmiştir.
► Psoriazis (Sedef Hastalığı)
Sedef hastalığı genital bölgede klasik pullu görünümden farklı seyredebilir. Kızarıklık, parlak görünüm ve çatlaklar ön plandadır. Kaşıntı ve sürtünme ile yüzeyel yaralar oluşabilir.
► Behçet Hastalığı
Behçet hastalığı, damarları tutan sistemik inflamatuar bir hastalıktır. Ağız içinde tekrarlayan aftlar ile birlikte genital bölgede ağrılı yaralar en tipik bulgulardandır.
Genital yaralar:
Hastaların yaklaşık yüzde 70–80’inde yaşamın bir döneminde genital yara görülür. Hastalık sadece ciltle sınırlı değildir; göz, eklem ve damar tutulumları da olabilir.
► Reaktif Artrit (Reiter Sendromu)
Reaktif artrit, genellikle bir enfeksiyonu takiben gelişen otoimmün bir durumdur. Eklem ağrıları, göz iltihabı ve genital lezyonlarla birlikte görülür. Genital bölgede yüzeyel, ağrısız veya hafif ağrılı yaralar ortaya çıkabilir. Erkeklerde daha sık bildirilmiştir.
► Sistemik Lupus Eritematozus (SLE)
Lupus, bağışıklık sisteminin vücudun kendi dokularına saldırdığı sistemik bir hastalıktır. Ağız içinde aftlar sık görülür, genital bölgede ise daha nadir olmakla birlikte ağrısız ülserler gelişebilir. Genellikle aktif hastalık dönemlerinde ortaya çıkar.
► İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları (Crohn Hastalığı)
Crohn hastalığı esas olarak bağırsakları tutar, ancak bağırsak dışı tutulumlar görülebilir. Genital bölgede derin, ağrılı ve bazen fistülize olabilen yaralar gelişebilir. Bu lezyonlar çoğu zaman bağırsak bulgularıyla birlikte seyreder.
► Pyoderma Gangrenozum
Nadir görülen, otoimmün kökenli bir cilt hastalığıdır. Genital bölgede çok ağrılı, hızla büyüyen ve kenarları morumsu yaralar şeklinde ortaya çıkabilir. Travma sonrası tetiklenebilir. Tedavi edilmezse ciddi doku kaybına yol açabilir.
► Aftöz Ülser Sendromları
Bazı kişilerde ağız ve genital bölgede tekrarlayan aftlar görülür, ancak Behçet kriterlerini tam olarak karşılamaz. Bu durumlar da otoimmün spektrum içinde değerlendirilir ve ayırıcı tanıda önemlidir.
Tıraş, epilasyon, sert cinsel ilişki, dar ve sentetik iç çamaşırları, uzun süreli sürtünme genital bölgede yüzeyel yaralara neden olabilir. Bu yaralar genellikle kısa sürede iyileşir. Ancak bölgenin nemli yapısı nedeniyle ikincil enfeksiyon riski vardır.
Nadir olmakla birlikte, uzun süredir iyileşmeyen, sertleşen, kanayan veya giderek büyüyen genital yaralar kanser öncüsü lezyonların veya genital kanserlerin belirtisi olabilir. Özellikle HPV ile ilişkili lezyonlarda bu risk artar.
Genital yaralar, açık yara varlığı nedeniyle HIV gibi bazı enfeksiyonların bulaşma riskini artırır. Ayrıca ağrı, cinsel isteksizlik, utanç duygusu ve psikolojik stres yaratır. Erken tanı hem hastanın sağlığı hem de toplum sağlığı açısından önemlidir.
vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.
1. Genital bölgede çıkan her yara cinsel hastalık mıdır?
Hayır. Travma, alerji ve dermatolojik hastalıklar da genital yaraya neden olabilir.
2. Şankr ile şankroid arasındaki fark nedir?
Şankr ağrısız ve serttir, sifilize bağlıdır. Şankroid ise ağrılı ve iltihaplıdır.
3. Liken planus bulaşıcı mıdır?
Hayır, bağışıklık sistemiyle ilişkili bir hastalıktır ve bulaşıcı değildir.
4. Genital herpes tamamen iyileşir mi?
Yaralar iyileşir ancak virüs vücutta kalır ve tekrar edebilir.
5. Genital yaralar iz bırakır mı?
Yüzeyel yaralar genellikle iz bırakmaz. Derin ve tekrarlayan yaralar iz bırakabilir.
Op. Dr. Funda Yazıcı ErolKadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
Hafta Hafta Gebelik Takibi
Yumurtlama Hesaplama
Gebelik Hesaplama